Zajmowanie się historią regionu wymaga nie tylko skrupulatności, ale też wolności od ideologicznych kluczy interpretacyjnych. Niestety, historiografia Śląska Cieszyńskiego wciąż zmaga się z czterema głównymi problemami, które autor nazywa „czterema jeźdźcami nieprawdy historycznej”:
- Rzeczpospolitanizm – postrzeganie historii Polski wyłącznie przez pryzmat dawnej Rzeczypospolitej, co spycha regiony takie jak Śląsk poza nawias głównego nurtu.
- Niemiecki negacjonizm – często wynikający z barier językowych, objawiający się powierzchownym traktowaniem lokalnej specyfiki.
- Czeski nacjonalizm – przejawiający się m.in. w bezrefleksyjnym „zczeszczaniu” nazwisk i imion polskich działaczy w czeskich publikacjach.
- Turbosilesianizm – próba tworzenia sztucznych, ahistorycznych kategorii tożsamościowych jako odpowiedzi na wykluczenie ze strony „dużych” narracji narodowych.
Rzetelne podejście do dziejów Zaolzia wymaga odrzucenia tych schematów na rzecz prawdy wynikającej bezpośrednio ze źródeł historycznych.
